Καθώς η Ευρώπη προχωρά προς μια πιο βιώσιμη, ψηφιακή και ανθεκτική οικονομία, οι εφοδιαστικές αλυσίδες γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες και διασυνδεδεμένες. Τεχνολογίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και το Blockchain προσφέρουν νέες δυνατότητες για βελτίωση της διαφάνειας, της ιχνηλασιμότητας και της αποδοτικότερης αξιοποίησης των πόρων, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη πιο κυκλικών και βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.

Οι εξελίξεις αυτές βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού έργου 3D–CIRCULAR, μιας εμβληματικής πρωτοβουλίας που συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Ψηφιακή Ευρώπη (Digital Europe Programme) και στην οποία συμμετέχει ο Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS). Το έργο συγκεντρώνει 32 οργανισμούς από ολόκληρη την Ευρώπη με στόχο την ανάπτυξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη στήριξη της Διπλής Μετάβασης (Twin Transition).

Στο πλαίσιο του έργου, τον Σεπτέμβριο του 2026 θα ξεκινήσει μια νέα σειρά πλήρως διαδικτυακών προγραμμάτων μεταπτυχιακού και διδακτορικού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των MBA in Digital Deep Tech Driven Circular Economy, MSc in Digital Deep Tech Driven Circular Economy, MSc by Research, PhD και DBA. Τα προγράμματα αυτά συνδυάζουν τις προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, προετοιμάζοντας τους επαγγελματίες του μέλλοντος για τις απαιτήσεις ενός ταχέως μεταβαλλόμενου επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Ένα από τα μαθήματα του προγράμματος είναι το «AI and Blockchain for Circular Supply Chain Management», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνολογίες της Τεχνητής Νοημοσύνης και του Blockchain μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία πιο διαφανών, ασφαλών και βιώσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων. Το μάθημα αναδεικνύει τις δυνατότητες των ψηφιακών τεχνολογιών στη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας, της διαχείρισης κινδύνων, της αποδοτικότητας των πόρων και της λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει νέες δυνατότητες για την πρόβλεψη ζήτησης, τη βελτιστοποίηση των μεταφορών, τον εντοπισμό αναποτελεσματικοτήτων και τη βελτίωση της διαχείρισης πόρων. Παράλληλα, οι τεχνολογίες Blockchain επιτρέπουν τη δημιουργία ασφαλών και αδιάβλητων μηχανισμών καταγραφής και ανταλλαγής πληροφοριών, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμετεχόντων σε μια εφοδιαστική αλυσίδα. Ο συνδυασμός των δύο τεχνολογιών μπορεί να υποστηρίξει την εφαρμογή κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων που βασίζονται στην επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή, την ανακατασκευή και την ανακύκλωση προϊόντων και υλικών.

Κεντρικό στοιχείο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση του ρόλου των διεθνών προτύπων, τα οποία συμβάλλουν στην αξιόπιστη και υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Καθώς η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και του Blockchain επεκτείνεται σε όλο και περισσότερους τομείς της οικονομίας, η ύπαρξη κοινών ορολογιών, πλαισίων διακυβέρνησης και βέλτιστων πρακτικών καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική.

Στον τομέα του Blockchain, οι συμμετέχοντες εξοικειώνονται με το ISO 22739:2024, το οποίο θεσπίζει κοινή ορολογία για τις τεχνολογίες Blockchain και Distributed Ledger Technologies (DLT), διευκολύνοντας την αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ οργανισμών και ενδιαφερόμενων μερών. Παράλληλα, το ISO/TR 3242:2022 παρουσιάζει χαρακτηριστικές περιπτώσεις εφαρμογής της τεχνολογίας σε διαφορετικούς τομείς, ενώ το ISO/TR 23455:2019 εξετάζει τον ρόλο των έξυπνων συμβολαίων (smart contracts) και τις αλληλεπιδράσεις τους μέσα σε συστήματα κατανεμημένου καθολικού.

Όσον αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, το μάθημα καλύπτει το ISO/IEC 22989:2022, το οποίο παρέχει τις βασικές έννοιες και την ορολογία του τομέα, καθώς και το ISO/IEC 23894:2023, το οποίο προσφέρει καθοδήγηση για τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τα συστήματα AI. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στο ISO/IEC 42001:2023, το πρώτο διεθνές πρότυπο συστήματος διαχείρισης ειδικά σχεδιασμένο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, το οποίο υποστηρίζει τη δημιουργία δομημένων και υπεύθυνων πλαισίων διακυβέρνησης AI εντός των οργανισμών.

Συμπληρωματικά, το ISO/IEC 8183:2023 αναδεικνύει τη σημασία του κύκλου ζωής των δεδομένων που χρησιμοποιούνται από τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, δίνοντας έμφαση στη διασφάλιση της ποιότητας, της ακεραιότητας και της υπεύθυνης διαχείρισης των δεδομένων. Παράλληλα, το μάθημα εισάγει το ISO 28000:2022, το οποίο παρέχει απαιτήσεις για συστήματα διαχείρισης ασφάλειας και ανθεκτικότητας στις εφοδιαστικές αλυσίδες, συμβάλλοντας στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση λειτουργικών και στρατηγικών κινδύνων.

Μέσα από τη μελέτη αυτών των τεχνολογιών και προτύπων, οι φοιτητές αποκτούν πολύτιμες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί μπορούν να αναπτύξουν εφοδιαστικές αλυσίδες που είναι όχι μόνο πιο αποδοτικές, αλλά και πιο διαφανείς, ασφαλείς και βιώσιμες. Παράλληλα, αντιλαμβάνονται πώς τα διεθνή πρότυπα λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ της τεχνολογικής καινοτομίας και της πρακτικής εφαρμογής της στην πραγματική οικονομία.

Ως ο εθνικός οργανισμός τυποποίησης της Κύπρου, ο CYS διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μεταφορά της γνώσης αυτής στο εκπαιδευτικό οικοσύστημα του 3D-CIRCULAR. Μέσα από τη συμβολή του στην ανάπτυξη εκπαιδευτικού περιεχομένου και την προώθηση της τυποποίησης, ενισχύει την κατανόηση των διεθνών βέλτιστων πρακτικών και τη σύνδεση της καινοτομίας με τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης, του Blockchain και των διεθνών προτύπων στην ανώτατη εκπαίδευση συμβάλλει στην προετοιμασία των επιχειρηματικών ηγετών, ερευνητών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής του αύριο. Με τον τρόπο αυτό, το έργο 3D–CIRCULAR και η συμμετοχή του CYS συμβάλλουν στη δημιουργία ενός εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού ικανού να επιταχύνει την καινοτομία, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και να υποστηρίξει τη μετάβαση προς μια ψηφιακή, κυκλική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα νέα προγράμματα σπουδών και τις ευκαιρίες συμμετοχής, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την πλατφόρμα του 3D-CIRCULAR.